РҮСТЕМБЕК ОМАРОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ХАЛЫҚ АСПАПТАР ОРКЕСТРІ

Иса Байзақов атындағы Павлодар облыстық филармониясы жанындағы қазақ халық аспаптар оркестрінің тарихы 1990 жылдың тамыз айынан бастау алады. Дәл осы кезде Ертіс өңірінің орталығында ұжымның алғашқы құрамы жасақталып, оған республиканың еңбек сіңірген қайраткері, дирижер Мырзағали Рахимұлы Айдаболов жетекшілік етті.

Жаңа шығармашылық ұжым құру үшін Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясы түлектері шақырылды. Алғашқы артистер қатарында Нұрболат Ахметжанов (домбыра), Күләш Тютюнова (прима-домбыра), Ләззат Қабулова (прима-қобыз), сондай-ақ тәжірибелі музыканттар – Бауыржан Көкішев (бас-домбыра), Сайран Макишева (домбыра-тенор), Қайынжамал Шотанова (бас-қобыз), Жанат Қуанбекова (прима-қобыз), Үміт Жумашева (прима-қобыз), Динара Әбішева (флейта), Арнольд Иванов (соқпалы аспаптар) болды.

Ұжымға П.И. Чайковский атындағы Павлодар музыкалық училищесі оқытушылары мен студенттері қосылды: Клара Жаманшалова (прима-қобыз), Талғат Кәрімов (домбыра-тенор), Самал Садыкова (домбыра-тенор), Меруерт Қаймолдина (домбыра-тенор), Нұржан Әбдірасілов (бас-домбыра), Лейла Сағитова (бас-қобыз), Ольга Буянова (бас-қобыз), Айнұр Қанаева (прима-қобыз), Жанар Ермекбаева (прима-қобыз), Гүлсара Сағиева (прима-қобыз). Вокалдық партияларды филармония солистері Серік Таласбаев пен Тұрымхан Қазкенова орындады.

Алғашқы концерттік бағдарламада жас оркестрмен бірге КСРО халық артисі Әлібек Дінішев, Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры жетекші солистері, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Шахимардан Әбілов және халықаралық байқаулардың лауреаты Нұржамал Үсенбаева өнер көрсетті.

1991 жылдың қараша айында оркестр Алматы қаласындағы Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы сахнасында ресми түрде таныстырылды. Ұжым репертуарына енген алғашқы шығармалардың қатарында Тәттімбеттің «Саржайлау», Құрманғазының «Сарыарқа» күйлері, Жаяу Мұсаның «Ақ сиса» әні, Абайдың «Айттым сәлем, Қаламқас» әні, халық әні «16 қыз» болды.

Оркестр облыстың барлық қала, аудандарында табысты гастрольдік сапарлар өткізді. Алайда 1998 жылы экономикалық дағдарыс пен қаржыландырудың болмауына байланысты филармония жұмысы тоқырауға ұшырап, оркестр концерттік қызметін уақытша тоқтатуға мәжбүр болды.

Ұжымның қайта жаңғыруы тек тоғыз жылдан кейін – 2007 жылдың ақпан айында жүзеге асты. Қала әкімі Бәкір Демеуов пен қалалық мәдениет басқармасының басшысы Секербек Жабықбаевтың бастамасымен шақырылған дирижер Бақыт Сарбарұлы Сарбаровтың жетекшілігімен жаңа шығармашылық құрам жасақталды.

Сол жылдың шілде айында Құрманғазы атындағы консерватория түлегі, Нұрғиса Тілендиевтің шәкірті, кәсіби жолын дәл осы Павлодар оркестрінде бастаған Талғат Баритұлы Кәрімов оркестрдің көркемдік жетекшісі әрі бас дирижері болып тағайындалды. Жас маэстроның жетекшілігімен артистер құрамы едәуір ұлғайып, репертуар кеңейді, шығармашылық байланыстар нығайды, ең бастысы – қазақтың ұлттық аспаптары жаңа көркемдік бояумен жаңаша үн қатты.

Оркестрдің гастрольдік географиясы кең. Қазақ музыкасын насихаттай отырып, ұжым Павлодар облысында, Қазақстанның түрлі өңірлерінде, сондай-ақ шет мемлекеттерде – Ресей Федерациясында, Францияда және Малайзияда өнер көрсетіп келеді.

Оркестр ел тарихындағы маңызды даталарға арналған іс-шараларға белсенді қатысады. Ұжым республикалық деңгейдегі салтанатты мерекелерде өнер көрсетті: Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығы (2011), Қазақ хандығының 550 жылдығы (2015), ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі, Алтын Орданың 750 жылдығы (2020).

Қазақ халқының көрнекті тұлғаларының мерейтойларына да ерекше көңіл бөлінеді. Оркестр Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің 150 жылдығына (2010), Иса Байзақовтың 115 жылдығына (2015), Қаныш Сәтбаевтың 120 жылдығына (2019), Дәулеткерей Шығайұлының 200 жылдығына (2020), Тәттімбет Қазанғапұлының 205 жылдығына (2020), Нұрғиса Тілендиевтің 95 жылдығына (2020), Кенжебек Күмісбековтің 95 жылдығына (2022) арналған тақырыптық концерттер дайындады.

2016 жылы Ақтөбе қаласында өткен «Жұбанов көктемі – 2016» халықаралық халық аспаптар оркестрлері мен ансамбльдері фестивалінде оркестр Қазақстан ұжымдары және Қырғызстан, Татарстан, Башқұртстан, Беларусь, Түркия елдерінен келген қонақтар арасында І орынды иеленді.

2017 жылы жаңартылған құрамның 10 жылдығына арналған мерекелік концерт барысында оркестрге Қазақ КСР халық артисі, домбырашы әрі композитор Рүстембек Омаровтың есімі берілді.

2018 жылы ұжым Петропавл қаласында өткен ІІ республикалық «Гауһар тас» фестиваліне және Атырау қаласында Құрманғазы Сағырбайұлына арналған халықаралық халық оркестрлері фестиваліне қатысты.

Рүстембек Омаров атындағы оркестр репертуарына халық әндері мен күйлері, қазақ және шетел композиторларының шығармалары, түрлі жанрдағы туындылар енген. Жарқын бағдарламалардың бірі – «Game of Thrones» көркем фильмінің саундтректерінен құралған концерттік жоба.

2019 жылы Рүстембек Омаровтың 100 жылдығына орай Қазақстан, Ресей, Қырғызстан және Моңғолияның белгілі дирижерлері мен солистерін біріктірген «Жастық шақ» халықаралық дирижерлер парады өтті.

2022 жылы жаңартылған құрамның 15 жылдығы аясында оркестр артистері «Шалқыма» (Айвар және Раушан Нағышпаевтар), «Қобыз әуені» (Ботагөз Пазыл), «Әке арманы» (Арай Ибраева және Мейрман Байбусунов) атты жеке бағдарламаларын ұсынды. Мерейтойлық жыл «Kүй & Jazz» концертімен қорытындыланды. Бағдарламаға «ArTerra» джаз-бэнді және шақырылған музыканттар қатысты.

Бүгінде оркестр құрамында Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Асылбек Әбдікәрімов, мәдениет саласының үздіктері Сайран Макишева, Айнұр Қанаева, Жанболат Бастамиев, Аманжол Жумалин және Ризолла Садыков өнер көрсетуде.

2024 жылы ұжым Рүстембек Омаровтың 105 жылдығына арналған І республикалық домбырашылар байқауының гала-концертінде өнер көрсетті.

Кәрімов Талғат Баритұлы – оркестрдің көркемдік жетекшісі және бас дирижері. 2005 жылы «Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері» атағы берілді, 2018 жылы – «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атағы берілді. 2022 жылы өңірдің мәдениет саласын дамытуға қосқан үлесі үшін Павлодар облысы әкімінің грантына ие болды.

Берік Ақатаев – оркестр дирижері. Қазақстан Республикасының халық артисі Рысбай Ғабдиев атындағы ІІ республикалық дирижерлер байқауының дипломанты.